امروز: سه شنبه ۲۴ تیر ۱۳۹۹ -
وبسایت خبری
سرویس : اخبار
زمان : ۱۳۹۹/۳/۵ - ۱۲:۰۴
شناسه خبر: ۴۶۹۲۱۵
 
ساز وکار کاهش رانت در بازار خودرو
خودرونگاران - تقسیم مجدد منافع ناشی از شکاف قیمت بازاری و رسمی در بخش خودرو بین تعداد زیادی از افراد با استفاده از سازوکار بورس کالا می‌تواند سهم رانت‌جویان را از رانت ایجاد شده کاهش دهد.

به گزارش خودرونگاران  به نقل از ایبنا، نخستین گام برای حل یک مشکل، پذیرش وجود آن مشکل است. وجود پدیده رانت در صنعت خودروسازی کشور قابل انکار نیست و راهکار برون‌رفت از آن نیز بر کسی پوشیده نیست. عدم وجود رقابت موثر سبب شده تا خودروسازان نیازی به بهبود فرآیندهای خود چه از نظر کمی و چه از نظر کیفی احساس نکنند. به‌ علاوه، وجود مازاد تقاضا و محدودیت‌های شدید در واردات سبب شده تا همواره برای همین سطح از کیفیت محصولات نیز متقاضی به تعداد کافی و حتی فراوان باشد.

جان‌مایه وضعیت جاری، حمایت از اشتغال و تولید داخلی است که همواره محل توجه تصمیم‌گیران اقتصادی-سیاسی کشور بوده و هست. اما این چرخه رو به اضمحلال، نتیجه ناخواسته‌ای تحت عنوان رانت داشته است که هرگز مورد نظر مسئولان نبوده و در موارد متعدد مسئولان ارشد نظام علیه آن موضع‌گیری کرده‌اند اما نتوانسته‌اند تا این پدیده را از بازار خودرو حذف کنند. چرا که این مولود نامبارک، سبب شده تا افرادی با نیت رانت‌جویی بتوانند به سطوح تصمیم‌گیری اقتصادی و سیاسی نفوذ کرده و به بهانه حمایت از اشتغال از رانت ایجاد شده در این بخش محافظت کنند تا جایی که این چانه‌زنی‌ها، حل ریشه‌ای مشکلات صنعت خودرو را در کوتاه ومیان‌مدت بعید نموده است.

این یادداشت با پذیرش معماری فعلی بخش خودرو، پیشنهاد خود را با هدف بازتوزیع رانت از مجرای بازار بورس مطرح می‌کند. تقسیم مجدد منافع ناشی از شکاف قیمت بازاری و رسمی در بخش خودرو بین تعداد زیادی از افراد می‌تواند، سهم رانت‌جویان را از رانت ایجاد شده کاهش داده و سبب شود تا انگیزه اقتصادی این دسته اندک کاهش یافته و در نهایت برای کسب درآمد، ساز و کار جدیدی را پی‌ریزی کنند.

پیشنهاد بر این اساس است که معماری فعلی بازار خودرو تغییر نیابد اما تعداد بازیگران از مجرای عرضه در بازار بورس کالا، افزایش یابد. افزایش تعداد بازیگران سبب کاهش سهم سرانه رانت برای هر رانت‌جو شده و در نهایت قدرت چانه زنی هر فرد را کاهش می‌دهد و از طرف دیگر این سطح از بهره‌مندی، افراد را ترغیب به رهاسازی این رانت خواهد کرد.

برای درک بهتر با یک مثال فرضی این پیشنهاد تبیین می‌شود. در این مثال انتزاعی، قرار است یکصد عدد خودرو سمند در خرداد ماه به فروش رسانده شود. فرضا، قیمت سمند بر اساس نرخ شورای رقابت برابر 70 میلیون تومان و بر اساس نرخ بازار نیز برابر 140 میلیون تومان باشد. در ساز و کار فعلی عمده این خودروها، در اختیار معدود افراد رانت‌جو قرار گرفته که معادل اختلاف قیمت تکلیفی شورا و بازار  یعنی هفت میلیارد تومان کسب سود می‌کنند. توجه شود که تمام ارقام انتزاعی بوده و در عمل ارقام بسیار متفاوت است. در ساز وکار جایگزین، عرضه اولیه یکصد عدد سمند تحویل خرداد از طریق بورس کالا و به صورت عرضه عمومی انجام می‌شود. با توجه به مشخص بودن نرخ شورا و حجم فروش، کافی است تعداد افراد متقاضی نیز مشخص شود. فرضا 1000 نفر متقاضی این صد خودرو باشند که در شرایط وجود مازاد تقاضا چندان دور از انتظار نیست. بر اساس تسهیم به نسبت به هر فرد یک دهم خودرو اختصاص می‌یابد که با پرداخت وجه آن یعنی 7 میلیون تومان مالک آن می‌شود. در مرحله دوم، افرادی که در مرحله اول، صاحب بخشی از یک خودرو شده‌اند، بدون دامنه نوسان، سهم خود را با یکدیگر مبادله کرده تا برخی افراد با خرید سهم یک‌دهم سایر افراد، مالک ده دهم یک خودرو شوند که احتمالا قیمت نهایی برای هر خودرو کمی کمتر از 140 میلیون تومان (اختلاف قیمت بازار بورس کالا و بازار تحویل فیزیکی مربوط به هزینه‌های اداری تحویل خودرو) خواهد بود. اما تفاوت اینجاست که رانت موجود در بازار بین همه هزار متقاضی تقسیم شده که سهم هر یک در حدود 7 میلیون تومان است. این مبلغ (در قیاس رانت 7 میلیاردی حالت قبل)، آنچنان زیاد نیست که بتواند رانت‌جو را به ادامه فعالیت در این بازار ترغیب کند. از طرف دیگر این مبلغ بین افرادی تقسیم می‌شود که طبقه متوسط شهری قلمداد شده، و عایدی خود را عمدتا از طرق خرید کالای مصرفی به چرخه اقتصاد ملی باز می‌گردانند. در نهایت با حذف رانت‌جو از بازار، امکان سیاست‌گذاری صحیح برای سیاست‌گذار فراهم شده و چه بسا با حضور تولیدکنندگان جدید، به طور کل شکاف قیمتی و حتی قیمت‌گذاری دستوری از این بازار حذف شود.

اما باید توجه داشت که رانت‌جو به دنبال استفاده از هر سازوکاری برای ایجاد و کسب رانت است. بنابراین سعی خواهد کرد تا به هرطریق در این بازار برای خود رانت جدیدی تعریف و از آن استفاده نماید. یک احتمال آنست که رانت‌جو با خرید سهم زیادی از خودروها در بازار فیزیکی تبدیل به یک انحصارگر شود. البته این مشکل راهکار عملی داشته و بایستی با نظارت و پایش مستمر کدهای بورسی از وقوع آن اجتناب شود و در صورت کشف این اقدام، آن را جرم تلقی کند. احتمال دیگر، مهاجرت رانت‌جو از بازار خودرو به زنجیره تولید خودرو یعنی قطعه‌سازی است. بدین معنی که با ایجاد انحصار در تولید قطعات خاص، عمده عایدی بازار خودرو به افراد رانت‌جو منتقل شود. اقدام محتمل دیگر رانت‌جو، می‌تواند تنظیم قوانینی برای ورود خودرو و توسعه بازار وارداتی باشد که اگر این اتفاق به آرامی رخ دهد، در کنار ممنوعیت واردات قطعات می‌تواند در بلندمدت معضل خودرو را در کشور حل کند. گرچه در هر حال نیازمند بررسی شدت انحصار در بازار قطعه‌سازی و برخورد با رویه‌های ضدرقابتی در این بازار است؛ وظیفه‌ای که بایستی از نهادهای متولی همچون شورای رقابت خواسته شود؛ گرچه اینکه شورای رقابت در بستر نهادی و قانونی فعلی توان ایفای این نقش را داشته باشد، خود نیازمند بررسی ونقد جدی است.

پدرام داودی

پژوهشگر اقتصادی

ارسال به شبکه های اجتماعی
ارسال نظر
نام :
ایمیل:(اختیاری)
متن نظر:
لطفا حاصل عبارت زیر را در باکس روبرو وارد کنید:
= ۳ + ۸
ارسال
نظرات
انتشار یافته: 0
در انتظار بررسی: 0
غیر قابل انتشار: 0

آخرین اخبار

پربازدیدترین

۱۳۹۹/۴/۲۴ - ۱۰:۱۸
تشکیل کمیته مشترک انجمن‌های قطعه‌سازان در شش محور
خودرونگاران - طی نشست مشترک دو انجمن قطعه‌سای کشور، قرار شد تا کمیته‌های مشترک در شش محور تشکیل شود؛ این هم‌افزایی توان انجمن‌های قطعه‌سازی با هدف مقابله با چالش‌ها و مشکلات صنعت قطعه سازی کشور خواهد ...
۱۳۹۹/۴/۲۴ - ۱۰:۱۶
تولید نانوذرات سیلیکا برای ارتقای کیفیت تایرهای ساخت داخل
خودرونگاران - گروهی از محققان یکی از شرکت‌های فناور با نیازسنجی تولید تایر اقدام به تولید نانو ذرات سیلیکا برای کمک به بهبود کیفیت تایرهای ساخت داخل کردند و به گفته آنها این نانو ذرات از خارج تامین م...
۱۳۹۹/۴/۲۴ - ۱۰:۱۴
سایپا اعضای فرهنگستان زبان و ادب فارسی را به روستای کوییک دعوت کرد
خودرونگاران - گروه خودروسازی سایپا با انتشار یک جوابیه در ۶ بند به انتقاد مجدد فرهنگستان زبان و ادب فارسی از نامگذاری کوییک پس از چهار سال، واکنش نشان داد.
۱۳۹۹/۴/۲۴ - ۰۹:۴۷
ام‌وی‌ام ۳۱۵ پلاس با جذابیت بیشتر به زودی در بازار
خودرونگاران - شرکت مدیران خودرو در نظر دارد تا به زودی فیس لیفت جدید هاچ بک محبوب و پر طرفدار خود یعنی ۳۱۵ را وارد بازار نماید.
۱۳۹۹/۴/۲۴ - ۰۹:۱۸
رکوردشکنی های تسلا ادامه دارد
خودرونگاران - خودروسازی تسلا به دهمین شرکت باارزش آمریکا تبدیل شد.
۱۳۹۹/۴/۲۴ - ۰۹:۱۶
تولید اولین آستون مارتین DBX
خودرونگاران - اولین شاسی‌بلند آستون مارتین در کارخانه جدید این شرکت بریتانیایی در ولز تولید شد.
۱۳۹۹/۴/۲۴ - ۰۹:۱۲
آپشن‌های ماهانه بی‌ام‌و
خودرونگاران - شرکت آلمانی بی‌ام‌و برنامه‌ای نوین را کلید زده است که طی آن برخی از آپشن‌های خودرو به جای اینکه از قبل سفارش داده شوند با پرداخت آبونمان یا همان حق عضویت، به‌صورت ماهانه کار خواهند کرد.
۱۳۹۹/۴/۲۴ - ۰۹:۰۹
خداحافظی کولئوس از بریتانیا
خودرونگاران - رنو کولئوس یکی از پرطرفدارترین شاسی ‌بلندهای جهان به‌نظر آینده نامعلومی در بازار بریتانیا خواهد داشت.
۱۳۹۹/۴/۲۴ - ۰۹:۰۷
گره کور اسقاط فرسوده‌های سنگین
خودرونگاران - از روزی که رئیس‌جمهوری ابرپروژه اسقاط خودروهای فرسوده سنگین را رونمایی کرد، حدود ۲۸ ماه می‌گذرد، با این حال این طرح عظیم با سرعتی کند پیش رفت و در حال‌حاضر نیز از اهداف در نظر گرفته شده...
۱۳۹۹/۴/۲۴ - ۰۹:۰۴
فروش فوق‌العاده دوم در انتظار قیمت‌های جدید
خودرونگاران - ایران‌خودرو و سایپا به ترتیب اولین طرح مشارکت در تولید و دومین طرح پیش‌فروش محصولات خود در سال جاری را کلید زدند، این در شرایطی است که خبری از اجرای مرحله دوم فروش فوق‌العاده نیست. به‌ن...
۱۳۹۹/۴/۲۳ - ۱۶:۵۶
بدعهدی یکی دیگر از نماینده‌های انحصاری فروش خودروهای خارجی
خودرونگاران_ تعدادی از مشتریان شهر خودرو ایرانیان فردا (نماینده انحصاری فروش محصولات شرکت ریگان خودرو) از بدعهدی این شرکت در تحویل خودروها خبر داده‌اند. طبق اظهارات آنان، در نتیجه اعتراض‌های صورت گرفت...
۱۳۹۹/۴/۲۳ - ۱۶:۴۱
تسریع دراعلام قیمت خودرو ها
خودرونگاران_ سخنگوی ساز مان تعزیرات حکومتی در بازدید از ایران خودرو درخصوص تاخیر در اعلام قیمت جدید خودرو ها از سوی شورای رقابت گفت: این سازمان از تمام ظرفیت های خود برای رفع مشکل قیمت گذاری خودرو و ا...
۱۳۹۹/۴/۲۳ - ۱۵:۴۲
نوسازی ناوگان در انتظار واردات کامیون های دست دوم
خودرونگاران_در حالی که ۴۵ روز از آغاز طرح نوسازی ناوگان فرسوده جاده‌ای با استفاده از واردات کامیون های دست دوم اروپایی می‌گذرد تا کنون حتی یک دستگاه از این خودروها هم وارد نشده است.
۱۳۹۹/۴/۱۶ - ۱۲:۱۴
آرایشگری که دیتیلر خودرو شد
خودرونگاران | نگاه غالب به دختران قرار گیری در شغل هایی است که ظرافت و دقت بیشتری را طلب می کند و شاید به همین دلیل است که تعداد خانمهایی که در بازار خشن تر صنعتی فعالیت می کنند به تعداد انگشتان یک دس...
۱۳۹۹/۴/۱۶ - ۱۰:۰۱
صنعت خودرو با دانش بنيان ها تقويت مي شود
خودرونگاران - عضو اتاق بازرگاني ايران گفت: در شرايطي كه صنعت خودرو با تحريم روبرو است و واردات برخي از قطعات با دشواري صورت مي گيرد، مي توان با همكاري مجموعه هاي دانش بنيان نسبت به توليد قطعات خاص اقد...
۱۳۹۹/۴/۱۶ - ۰۹:۲۸
دانشگاه ها و نخبگان كشور از همكاري با خودروسازان استقبال مي كنند
خودرونگاران - رئیس دبیرخانه جذب نخبگان در دانشگاه ها در بنیاد ملی نخبگان گفت: دانشگاه ها و نخبگان با هدف توسعه صنعت خودرو و داخلي سازي قطعات، علاقه مند به همكاري با شركت هاي خودروسازي هستند.
۱۳۹۹/۴/۱۶ - ۰۹:۳۵
افزایش مجدد قیمت خودرو باید به تأیید ستاد تنظیم بازار برسد
خودرونگاران - رئیس شورای رقابت با اعلام اینکه خودروسازان هر سه ماه یکبار می توانند با تغییر نرخ تورم درخواست تجدیدنظر در قیمت ها را داشته باشند،گفت: البته این موضوع باید با تأیید ستاد تنظیم بازار هم ...
۱۳۹۹/۴/۱۷ - ۱۵:۲۵
‌۷۰ درصد بازار قطعه در دست ۵ نفر
خودرونگاران| عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی گفت: واردات قطعات خودرو اکنون در دست تعداد معدودی از افراد و مافیا قرار گرفته و این موضوع یکی از اشکالات اساسی صنعت خودرو در شرایط کنونی است.
۱۳۹۹/۴/۱۶ - ۰۹:۵۷
ارز ندهند ، بازار قطعه مشکل‌ساز می‌شود
خودرونگاران - عضو هیات مدیره انجمن سازندگان قطعه گفت: در حال حاضر قطعه ساز امکان ترخیص کالاهای خود را از گمرکات ندارد و همین امر تولید خودرو را مختل کرده و آمار خودروهای ناقص هر روز افزایش پیدا کرده ا...
۱۳۹۹/۴/۲۲ - ۰۹:۴۲
دلال بازی قیمت خودروها را میلیاردی کرد
خودرونگاران |رئیس اتحادیه فروشندگان نمایشگاه داران خودرو بر این باور است که تاثیر تحریم ها بر میزان تولید و گسترش سفته بازی در بازار خودرو موجب شده تا در کمتر از دو سال قیمت برخی خودروها دو تا پنج بر...
۱۳۹۹/۴/۱۷ - ۱۰:۵۶
فردا رونمایی از مزدا 3 توربو در مکزیک
خودرونگاران - شرکت مزدا قصد دارد تا فردا جدیدترین خودروی خود یعنی مزدا 3 توروبو را که در کارخانه مکزیک ساخته شده است را رونمایی کند.
۱۳۹۹/۴/۱۶ - ۱۳:۱۸
مجتمع قضایی تصادفات رانندگی و امور بیمه ای تشکیل می شود
خودرونگاران - چگونگی راه اندازی مجتمع های قضایی تصادفات رانندگی و امور بیمه ای در نشست مشترک معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم قوه قضاییه با رئیس بیمه مرکزی و اعضای سندیکای بیمه گران مورد بررسی قرار...
۱۳۹۹/۴/۲۳ - ۰۹:۵۳
ترکتازی وارداتی ها در بازار اجاره
خودرونگاران- به دنبال محدودیت های واردات خودرو به کشور و افزایش سه تا 5 برابری قیمت خودروهای لوکس وارداتی ، موجب شده تا نرخ اجاره خودرو تا سه برابر افزایش یافت.
۱۳۹۹/۴/۲۲ - ۱۵:۲۳
اخذ مالیات، بازار خودرو را به آرامش می رساند؟
خودرونگاران - در شرایطی لایحه مالیات بر عایدی سرمایه در مجلس و دولت بلاتکلیف مانده است که روز گذشته یک مقام مسوول در وزارت امور اقتصادی و دارایی از پیشنهاد وزیر اقتصاد برای اخذ مالیات پلکانی از خریدار...
۱۳۹۹/۴/۱۷ - ۱۱:۵۸
ورود خودروسازی ایران به لاین «شرق» ؟
خودرونگاران_هیات دولت اوایل تیر ماه امسال پیش‌نویس نهایی برنامه ۲۵ ساله همکاری‌های جامع ایران و چین را به تصویب رساند، برنامه‌ای که طی آن قرار است طرف چینی بین ۲۸۰ تا ۴۰۰ میلیارد دلار در بخش‌های مختلف...
۱۳۹۹/۴/۱۶ - ۱۳:۱۵
دانش بنيان ها حلقه مفقوده صنعت خودرو هستند
خودرونگاران - عضو كميسيون صنايع و معادن مجلس گفت: اگر شركت هاي دانش بنيان توان و دانش علمي خود را تقويت كنند مي توانند حلقه وابستگي صنعت خودرو به خارج از كشور را قطع كنند.