امروز: پنج شنبه ۸ خرداد ۱۳۹۹ -
وبسایت خبری
سرویس : اخبار
زمان : ۱۳۹۸/۲/۲۵ - ۰۹:۳۳
شناسه خبر: ۴۶۰۶۴۸
 
پولی که به جای خزانه تولید به جیب دلالان می‌رود
رانت ۱۲ هزار میلیاردی در بازار خودرو
خودرونگاران - قیمت‌گذاری دستوری در حالی همچنان بر صنعت و بازار خودرو کشور حکمرانی می‌کند که از دل این سیاست دولتی، رانتی ۱۲ هزار میلیارد تومانی نصیب دلالان شده و این وسط سر خودروسازان و مصرف‌کنندگان واقعی بی‌کلاه مانده است. دولت نیز در این ماجرا به نوعی متضرر شده است، چه آنکه باید بار بی‌پولی خودروسازان را به واسطه پرداخت تسهیلات هنگفت به دوش بکشد، آن هم در این مقطع که خود با کمبود منابع مالی دست و پنجه نرم می‌کند.

 به گزارش خودرونگاران  به نقل از دنیای اقتصاد، سال‌هاست دولت‌ها در ایران برای جلب رضایت کاذب مشتریان، در قیمت‌گذاری خودروهای داخلی دخالت می‌کنند و طی بیش از یک دهه گذشته هیچگاه جرات و جسارت اجرای کامل فرمول آزادسازی قیمت را در بازار خودرو نداشته‌اند. از دولت نهم و دهم که قیمت‌گذاری در حاشیه بازار را لغو و کار را به سازمان حمایت مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان و شورای رقابت سپرد گرفته تا دولت یازدهم و دوازدهم که شورای رقابت را حذف و ستاد تنظیم بازار را جایگزین کرد، همه به نوعی سیاست سرکوب قیمت را در بازار خودرو اجرا کرده و فقط شدت و ضعف‌شان متفاوت بوده است. طبق این سیاست (که در دنیا تقریبا منسوخ شده)، دولت مستقیم وغیر مستقیم محدوده مجاز افزایش قیمت را تعیین و به خودروسازان که به هر حال دولتی محسوب می‌شوند، اجازه نمی‌دهد متناسب با نرخ بازار، قیمت محصولات‌شان را تعیین کنند. در نتیجه، قیمت‌ها در بازار خودرو دونرخی شده و هر فردی بتواند خودرو از در کارخانه تحویل بگیرد، با فروش آن در بازار آزاد کلی سود به جیب خواهد زد.این روند تبعات منفی زیادی به دنبال داشته و دارد، که رانت چند هزار میلیارد تومانی فقط یک مورد آن به شمار می‌رود. مسائلی مانند افت تولید، زیان انباشته خودروسازان، عدم پرداخت سر وقت مطالبات قطعه‌سازان و افت کیفی نیز دیگر تبعات قیمت‌گذاری دستوری هستند که با وجود اثبات آنها (به علاوه رانت‌های هنگفت)، دولت‌ها باز هم حاضر به حذف سیاست قیمت‌گذاری دستوری نشده‌اند.
زیان توامان خودروسازان و مشتریان

اما ماجرای رانت 12هزار میلیارد تومانی از کجا آب می‌خورد و مقصر آن کیست؟ برای پاسخ به این پرسش، به سراغ آمار فروش خودروسازان طی حدودا یک سال گذشته می‌رویم تا با محاسبه اختلاف قیمت کارخانه و بازار خودروها، به رانت 12 هزار میلیارد تومانی برسیم. اگر بنا را بر اظهارات چندی پیش مسوولان وزارت صنعت،معدن و تجارت بگذاریم، دو خودروساز بزرگ کشور در مجموع چیزی حدود 780 هزار دستگاه تعهد معوق دارند و ایران خودرو و سایپا باید تا سال 99 تعهدات معوق مربوطه را رفع کنند. البته با اضافه کردن تعهدات مربوط به فروش فوری دو سه ماه گذشته خودروسازان، می‌توان به عدد 800 هزار دستگاه به‌عنوان تعهدات کلی ایران خودرو و سایپا رسید. اگر آن طور که روند اقدامات و مصاحبه‌های مسوولان وزارت صنعت، معدن و تجارت نشان می‌دهد، سیاست قیمت‌گذاری دستوری همچنان ادامه داشته باشد، زیانی هنگفت نصیب خودروسازان خواهد شد و سودی بی‌دردسر و کلان به جیب دلالان خواهد رفت، ماجرایی که طی این سال‌ها تکرار شده و تکرار.

برای آنکه مشخص شود سیاست قیمت‌گذاری دستوری چه رانت بزرگی را در بازار خودرو به وجود آورده و چه ضرر و زیانی را نصیب خودروسازان کرده و مشتریان و البته دولت را چگونه به دردسر انداخته، کافی است حداقل اختلاف قیمت کارخانه و بازار 800 هزار تعهد شرکت‌های خودروساز را در این عدد ضرب کنیم تا متوجه عمق فاجعه شویم. اگر ملاک محاسبه را کف اختلاف قیمت در نظر بگیریم، باید به سراغ پراید برویم، خودرویی که اختلاف قیمت کارخانه و بازار آن در مقطع فعلی چیزی حدود 15 میلیون تومان است. این 15 میلیون تومان را که به‌عنوان میانگین (حداقل میانگین فرضی) ملاک قرار دهیم، با ضرب آن در 800 هزار خودرو (تعهدات معوق خودروسازان) به عدد 12 هزار میلیارد تومان می‌رسیم. به عبارت بهتر، سیاست قیمت‌گذاری دستوری سبب می‌شود 12 هزار میلیارد تومان نقدینگی به جای آنکه به خزانه تولید وارد شود، به جیب دلالان برود. این عدد در شرایطی به دست آمده که میانگین اختلاف قیمت کارخانه و بازار خودروها، حداقل ممکن لحاظ شده، حال آنکه «معدل اختلاف» بالاتر است و بنابراین عدد واقعی رانت در بازار خودرو نیز بیش از اینهاست. طبعا اگر قیمت‌گذاری دستوری در میان نبود، 12 هزار میلیارد تومان موردنظر نصیب صنعت خودرو می‌شد و دلالان نمی‌توانستند تا این حد بی‌دردسر و راحت، چنین پولی را حاصل کنند.

در این شرایط اما ممکن است این پرسش پیش بیاید که نفع و زیان مشتریان در این ماجرا چیست و رانت 12 هزار میلیاردی کجا به آنها ضربه زده است؟ برای پاسخ به این پرسش، بهتر است ماجرا را از سمت دیگر نگاه کرده و فرض کنیم قیمت‌گذاری دستوری و رانت موردنظر وجود نداشت. در این حالت، اختلاف قیمت کارخانه و بازار خودروها به سمت صفر میل می‌کرد و به شرط عرضه مناسب محصولات خودروسازان، منحنی قیمت رفته رفته پایین می‌آمد و این موضوع به نفع مصرف‌کنندگان واقعی بود. این در حالی است که هم اکنون دلالی و واسطه‌گری ناشی از اختلاف قیمت کارخانه و بازار خودروها، عاملی در جهت صعودی شدن منحنی قیمت به حساب می‌آید.

نکته دیگری که از دل قیمت‌گذاری دستوری و منحرف شدن مسیر 12 هزار میلیارد تومان نقدینگی موردنظر بیرون می‌آید، ضرر و زیان حاصل از آن در حوزه تولید و همچنین کیفیت محصولات است. مساله اینجاست که اگر نقدینگی موردنظر به جای جیب دلالان به خزانه تولید می‌رفت، هم تیراژ قابلیت افزایش داشت و هم کیفیت. خودروسازان و قطعه سازان کشور در حال حاضر دو مشکل مشترک دارند، یکی تحریم‌های ایالات متحده آمریکا و دوستان و دیگری کمبود منابع مالی. در بخش تحریم که خیلی کاری از دست کسی بر نمی‌آید، اما در ماجرای کمبود نقدینگی، اثر منفی قیمت‌گذاری دستوری کاملا مشهود است. اگر نبود این سیاست دولتی، خودروسازان می‌توانستند محصولات‌شان را با قیمتی حداقل نزدیک به بازار بفروشند و آنگاه، همین 12 هزار میلیارد تومان موردنظر به خزانه آنها وارد می‌شد. به تبع آن، خودروسازان می‌توانند ‌مطالبات قطعه‌سازان را پرداخت کنند و این به معنای تسهیل تامین قطعات داخلی است. طبعا هر چه تولید بالا برود، عرضه به بازار نیز افزایش و آنگاه منحنی قیمت در مسیری نزولی قرار می‌گیرد. از آن سو اما پرداخت مطالبات قطعه‌سازان، در حوزه کیفی نیز نمود پیدا می‌کرد و نفع آن مستقیما به مصرف‌کنندگان واقعی می‌رسید. بارها عنوان شده که کیفیت قطعات خودرو به دلیل عدم پرداخت سر وقت مطالبات قطعه‌سازان، کاهش یافته و در نتیجه، سطح کیفی خودروها هم پایین آمده است. در واقع وقتی خودروسازان نمی‌توانند به دلیل کمبود منابع مالی، طلب قطعه سازان را پرداخت کنند، آنها برای مدیریت هزینه‌های تولید، چاره را در کاهش کیفیت می‌بینند و خواسته یا ناخواسته در مسیر افت کیفی می‌افتند. با توجه به مشکلاتی که قیمت‌گذاری دستوری بر سر راه تولید و کیفیت خودروها ایجاد کرده، آیا جز این است که زیان اصلی این سیاست دولتی (جدا از خودروسازان) در نهایت به مشتریان وارد می‌شود؟
دولت هم ضرر می‌کند

از مشتریان و خودروسازان که بگذریم، دولت هم از ناحیه قیمت‌گذاری دستوری و رانتی که از دل این ماجرا نصیب دلالان می‌شود، زیان کرده و می‌کند. جدا از مسائل اجتماعی مربوطه (فشار افکار عمومی به دولت برای کاهش قیمت و افزایش کیفیت خودروها) این زیان از ناحیه رانت ایجاد شده در بازار خودرو نیز کاملا ملموس است. همان طور که محاسبات نشان داد، فقط در مقطع فعلی، آغوش بازار خودرو برای 12 هزار میلیارد تومان رانت باز شده و از آن سو خودروسازان به دنبال دریافت تسهیلات از دولت هستند. دولت سال گذشته تصمیم گرفت برای نجات خودروسازان از ورطه تعطیلی، رقمی معادل رانت موردنظر را به‌عنوان تسهیلات در اختیار زنجیره خودروسازی کشور قرار دهد، آن هم در شرایطی که اقتصاد کشور با رکود دست و پنجه نرم می‌کند و بانک‌ها بوی ورشکستگی می‌دهند و تورم صعودی شده است. به عبارت بهتر، دولت تصمیم گرفت به نوعی معادل رانتی را که سیاست‌هایش به بازار خودرو تزریق کرده، تسهیلات در اختیار صنعت خودرو قرار دهد، هرچند تا به امروز موفق به پرداخت فقط4هزار میلیارد تومان آن شده است. حال پرسش اینجاست چرا دولت برای خود و خودروسازان دردسر ایجاد کرده و به جای آنکه اجازه دهد نقدینگی صنعت خودرو از مسیر طبیعی (فروش با قیمت آزاد) حاصل شود، راه پردردسر و سخت تسهیلات‌دهی را برگزیده است؟

طبق محاسبات انجام شده، اگر دولت مانع اجرای فرمول قیمت‌گذاری در حاشیه بازار (مصوبه‌ای که خود پایه گذارش بود) نمی‌شد، زنجیره خودروسازی کشور اصلا نیازی به تسهیلات نداشت، زیرا نقدینگی 12 هزار میلیارد تومانی به جای جیب دلالان، روانه خزانه تولید می‌شد. با توجه به آنکه اجرای سیاست قیمت‌گذاری دستوری سابقه‌ای بیش از یک دهه دارد، می‌توان ادعا کرد چند برابر رقم 12 هزار میلیارد تومان فعلی در این سال‌ها از کف صنعت خودرو رفته و کام دلالان را شیرین کرده است. با این حال، دولت همچنان بر طبل قیمت‌گذاری دستوری می‌کوبد و داستان رانت در بازار خودرو و ضرر و زیان مشتریان و خودروسازان و خود دولت کماکان ادامه دارد.

ارسال به شبکه های اجتماعی
ارسال نظر
نام :
ایمیل:(اختیاری)
متن نظر:
لطفا حاصل عبارت زیر را در باکس روبرو وارد کنید:
= ۶ + ۴
ارسال
نظرات
انتشار یافته: 0
در انتظار بررسی: 0
غیر قابل انتشار: 0

آخرین اخبار

پربازدیدترین

۱۳۹۹/۳/۸ - ۱۶:۴۵
دلالان با پیش‌فروش خودرو چگونه کاسبی می‌کنند؟
خودرونگاران - ‏دلالان برای ثبت نام پیش فروش خودروسازان پس از حذف الزام به پرداخت ۵۰ درصد قیمت در هنگام نام نویسی هجوم آورده و تا ۱۰ میلیون تومان برای استفاده از اطلاعات هویتی و گواهینامه در نام نویسی ...
۱۳۹۹/۳/۸ - ۱۵:۳۱
کرونا ۶.۲ میلیارد دلار به شرکت نیسان ژاپن ضرر زد
خودرونگاران - شرکت خودروساز نیسان ژاپن که با کاهش تقاضا و شرایط اقتصادی ویروس کرونا رو به‌رو است، روز پنجشنبه از ضرر۶.۲ میلیارد دلاری خبر داد.
۱۳۹۹/۳/۸ - ۱۴:۵۲
در تمام کشورها خودرو کالایی مصرفی است
خودرونگاران - عضو اتاق بازرگانی ایران گفت: برای اینکه التهاب در بازار خودرو از بین برود و خودروها در شرایط عادلانه توزیع شود، دولت می‌تواند به صورت موقتی قوانین سختگیرانه وضع کند.
۱۳۹۹/۳/۸ - ۱۲:۵۵
پلتفرم های پراید و پژو بسیار قدیمی است
خودرونگاران - مدیر کل نظارت بر اجرای استاندارد صنایع فلزی سازمان ملی استاندارد گفت: پلتفرم های پراید و پژو بسیار قدیمی است بنابراین اجرای استانداردهای جدید یا بر روی آنها امکان پذیر نیست.
۱۳۹۹/۳/۸ - ۱۲:۴۹
مصوبه توقف تولید پراید لازم‌الاجراست
خودرونگاران - معاون نظارت بر اجرای استاندارد سازمان ملی استاندارد ایران گفت: تاکنون مصوبه جدیدی برای ادامه تولید پراید و پژو ۴۰۵ صادر نشده و مصوبه قبلی مبنی بر توقف تولید این دو نوع خودرو لازم‌الاجراس...
۱۳۹۹/۳/۸ - ۱۱:۵۱
تمام خودروهای احتکارشده فاقد شماره‌گذاری و پلاک بوده‌اند
خودرونگارن - رئیس پلیس تهران بزرگ گفت: تمام خودروهایی که در این چند روز توسط پلیس تهران بزرگ کشف شده، بیش از یک ماه در انبارهای مذکور دپو شده و فاقد هرگونه شماره‌گذاری و پلاک بودند.
۱۳۹۹/۳/۸ - ۱۱:۱۴
افت محسوس معاملات خودرو
خودرونگاران - با آغاز طرح فروش فوق‌العاده ایران خودرو و سایپا، بازار خودرو در رکودی سنگین‌تر فرو رفت، ضمن آنکه منحنی قیمت‌ها هم نزولی شد.
۱۳۹۹/۳/۸ - ۱۰:۳۷
آزمون و خطا در اولین فروش فوق‌العاده
خودرونگاران - سرپرست وزارت صمت شرط پرداخت ۵۰ درصد قیمت‌های اعلامی برای خودروهای موجود در طرح فروش فوق‌العاده را بامداد روزی که قرار بود ثبت‌نام متقاضیان انجام شود، حذف کرد.
۱۳۹۹/۳/۸ - ۱۰:۲۶
ازسرگیری فروش خودرو در بریتانیا
خودرونگاران - بوریس جانسون، نخست‌وزیر بریتانیا اعلام کرد که نمایندگی‌های فروش خودرو در بریتانیا از اول ژوئن اجازه آغاز کار را خواهند داشت.
۱۳۹۹/۳/۸ - ۱۰:۲۴
پاسخ به سوالات متداول مشتریان در طرح فروش فوق العاده
خودرونگاران - با توجه به طرح سوالات مختلف از سوی متقاضیان ثبت نام در طرح فروش فوق العاده ایران خودرو در فضای مجازی، این خودروساز پاسخ هر یک از سئوالات را اعلام کرد.
۱۳۹۹/۳/۷ - ۱۶:۴۷
نوبت دهی اینترنتی از طریق تهران من افزایش ۱۶ درصدی معاینه فنی در پایتخت
خودرونگاران - مدیرعامل ستاد معاینه فنی خودروهای شهر تهران از افزایش ۱۶ درصدی معاینه فنی در اردیبهشت خبر داد.
۱۳۹۹/۳/۷ - ۱۵:۵۷
فروش نقدی محصولات مدیران خودرو + قیمت و شرایط
خودرونگاران - از ابتدای اردیبهشت ماه، شرکت مدیران خودرو نرخ جدید محصولات مختلف "چری" را اعلام کرد و لازم شد که مشتریان با نرخ جدید نسبت به ثبت نام خودروی مد نظر خود اقدام کنند. لازم به ذکر است که شرای...
۱۳۹۹/۳/۷ - ۱۵:۵۲
کشف بیش از ۴۰۰ خودروی احتکار شده، این‌بار در چیتگر
خودرونگاران - ماموران پلیس در ادامه برخورد با احتکار خودرو این‌بار ۴۰۲ دستگاه خودروی احتکار شده را در دو پارکینگ در محدوده چیتگر کشف و توقیف کردند.
۱۳۹۹/۲/۳۱ - ۱۳:۵۸
رخ نمایی جدیدترین SUV، بی ام و
خودرونگاران - بی ام و به تازگی خودروی Alpina را که از خانواده XB7 و پرچمدار SUV هایش است را روانه بازار خواهد کرد.
۱۳۹۹/۳/۵ - ۱۴:۰۸
آخرین آمار از خودروهای مانده در گمرک
خودرونگاران - دبیر انجمن واردکنندگان خودرو گفت: همچنان نزدیک به ۳۰۰۰ خودرو در گمرکات کشور باقی مانده و ما درخواست تمدید مصوبه ترخیص خودروها را داده‌ایم. لازم به ذکر است که امسال احتمال آزادسازی واردا...
۱۳۹۹/۳/۱ - ۱۶:۳۸
مخالفت صریح وزارت بهداشت با اجرای طرح ترافیک
خودرونگاران_سخنگوی وزارت بهداشت ضمن اعلام مخالفت با اجرای طرح ترافیک، گفت: تعداد مناطق با وضعیت سفید کرونا رو به افزایش است اما هیچ جای کشور منطقه سبز وجود ندارد.
۱۳۹۹/۳/۲ - ۱۰:۵۶
بهترین شاسی‌بلندهای ۲۰۲۰ را بشناسید + تصاویر
خودرونگاران_در حال حاضر در بازار آمریکا یکی از کراس‌اوورهایی که به شدت مورد توجه قرار دارد هوندا cr-v است.
۱۳۹۹/۳/۳ - ۱۴:۱۱
«شفافیتِ فرآیندها» و «عدالت در عرضه و توزیع» محور اصلی طرح جدید فروش خودرو در گروه سایپا است
خودرونگاران - قائم مقام مدیرعامل گروه خودروسازی سایپا در امور فروش و بازاریابی با اشاره به تلاش های انجام شده برای کاهش التهاب در بازار خودرو گفت: در سه ماه گذشته بیش از ۱۰۰ هزار خودرو به مشتریان تحوی...
۱۳۹۹/۳/۳ - ۱۴:۱۹
قیمت جدید خودروها تا ساعاتی دیگر اعلام می‌شود
خودرونگاران - مدیر کل صنایع خودرو و نیروی محرکه وزارت صمت از برگزاری جلسه تصمیم گیری برای قیمت گذاری نهایی خودروها خبر داد.
۱۳۹۹/۳/۳ - ۱۰:۰۳
خودروسازان مکلف به ایفای تعهدات قبلی همزمان باپذیرش تعهدجدید شدند
خودرونگاران - سرپرست وزارت صنعت، معدن و تجارت به خودروسازان تکلیف کرد تا نسبت به ایفای تعهدات قبلی فروش خود همزمان با پذیرش تعهدات جدید اقدام لازم را انجام دهند.
۱۳۹۹/۳/۵ - ۱۴:۱۴
تکلیف ۱۱۰۰ دستگاه خودروی فاقد ثبت سفارش چیست؟
خودرونگاران - با اتمام مهلت ترخیص خودروهای دپو شده، اگر زمان تمدید شود ولی وزارت صمت تصمیمی در رابطه با بازکردن ثبت سفارش برای خودروهایی که فاقد ثبت سفارش نگیرد، حدود ۱۱۰۰ دستگاه متروکه خواهد شد.
۱۳۹۹/۳/۲ - ۱۶:۲۳
قیمت‌های شورای رقابت به خودروسازان ابلاغ شد
خودرونگاران_قیمت‌های تعیین شده توسط شورای رقابت به ایران خودرو و سایپا ابلاغ شد. بر این اساس قیمت هر دستگاه سایپا ۱۳۱ معادل ۳۷ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان و هر دستگاه پژو ۴۰۵ بنزینی ۵۴ میلیون و ۷۰۰ هزار ت...
۱۳۹۹/۳/۵ - ۱۲:۰۴
ساز وکار کاهش رانت در بازار خودرو
خودرونگاران - تقسیم مجدد منافع ناشی از شکاف قیمت بازاری و رسمی در بخش خودرو بین تعداد زیادی از افراد با استفاده از سازوکار بورس کالا می‌تواند سهم رانت‌جویان را از رانت ایجاد شده کاهش دهد.
۱۳۹۹/۳/۴ - ۱۲:۲۸
بازار خودرو در انتظار سرانجام ثبت نام خودروسازان
خودرونگاران_در حالی بازار خودرو از جنب و جوش افتاده است که همه در انتظار سرنوشت ثبت نام خودروسازان هستند تا بازار بر اساس آن خود را وفق دهد.
۱۳۹۹/۳/۱ - ۱۳:۳۲
شکست رکورد تولید ایران خودرو در اردیبهشت ۹۹
خودرونگاران_ گروه صنعتی ایران خودرو در دومین ماه سال ۹۹ موفق شد با تولید ۵۱ هزار و ۴۵۵ دستگاه خودرو از عدد تولید اردیبهشت سال گذشته عبور کند.
۱۳۹۹/۳/۷ - ۰۹:۳۹
رانت‌خواران بزرگ بازار خودرو
خودرونگاران - در شرایطی که با اعلام قیمت جدید خودروها، فضا برای توزیع رانت و واسطه‌گری همچنان فراخ است، رئیس هیات تحقیق و تفحص از خودروسازی (در دوره دهم مجلس شورای اسلامی) می‌گوید سود همزمان مصرف‌کنن...